Opóźniony rozwój motoryczny u dziecka

Czym jest opóźniony rozwój motoryczny?

O opóźnionym rozwoju motorycznym mówimy, gdy dziecko osiąga kolejne kamienie milowe rozwoju ruchowego – kontrolę głowy, obroty, siadanie, czworakowanie, chodzenie – wyraźnie później, niż przewidują normy dla jego wieku.

Normy te mają jednak szerokie widełki. Jedno dziecko siada wcześniej, inne kilka tygodni później, a część dzieci w ogóle pomija czworakowanie i od razu zaczyna wstawać. Dlatego liczy się nie tylko termin, ale też jakość ruchu i to, czy dziecko stale robi postępy.

U wcześniaków rozwój ocenia się według wieku skorygowanego, czyli liczonego od planowanego terminu porodu, a nie od dnia narodzin.

Przyczyny opóźnienia bywają różne:

• łagodne, przejściowe opóźnienie, które dziecko z czasem nadrabia,
• zaburzenia napięcia mięśniowego – hipotonia lub hipertonia,
• wcześniactwo i jego powikłania,
• uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, np. mózgowe porażenie dziecięce,
• zespoły genetyczne, m.in. zespół Downa,
• choroby nerwowo-mięśniowe, np. rdzeniowy zanik mięśni (SMA),
• ograniczone doświadczenia ruchowe, np. po długiej hospitalizacji.

Opóźnienie ruchowe może iść w parze z trudnościami w innych obszarach – mowie, komunikacji czy zabawie. Mówimy wtedy o opóźnieniu rozwoju psychoruchowego.

Objawy opóźnionego rozwoju motorycznego

Sygnałem do konsultacji może być m.in.:

• brak stabilnej kontroli głowy około 4. miesiąca życia,
• brak samodzielnego siedzenia bez podparcia po 9. miesiącu,
• brak samodzielnego chodzenia po 18. miesiącu,
• wyraźne faworyzowanie jednej rączki przed ukończeniem pierwszego roku,
• obracanie się lub przemieszczanie zawsze w ten sam, asymetryczny sposób,
• nadmierna wiotkość lub sztywność ciała,
• trudności z chwytaniem i manipulowaniem zabawkami.

Późniejsze opanowanie jednej umiejętności nie musi oznaczać problemu. Warto jednak skonsultować się, gdy opóźnienie dotyczy kilku umiejętności naraz, utrzymuje się albo sposób poruszania się dziecka budzi niepokój rodziców. Więcej o tym, kiedy zgłosić się z niemowlęciem do fizjoterapeuty, piszemy na blogu.

Diagnostyka opóźnionego rozwoju

Rozwój dziecka jako pierwszy ocenia zwykle pediatra podczas bilansów. Gdy obraz budzi wątpliwości, kieruje dziecko do neurologa dziecięcego, który szuka przyczyny opóźnienia.

Diagnostyka może obejmować:

• wywiad dotyczący ciąży, porodu i dotychczasowego rozwoju,
• badanie neurologiczne,
• ocenę rozwoju z użyciem standaryzowanych skal,
• badanie wzroku i słuchu,
• badania obrazowe mózgu,
• badania laboratoryjne, genetyczne lub metaboliczne – zależnie od obrazu klinicznego.

W pierwszych miesiącach życia pomocna bywa diagnostyka Prechtla. Ocena ruchów spontanicznych pozwala wcześnie wskazać niemowlęta, które powinny pozostać pod szczególnie uważną kontrolą.

Kiedy diagnostyka jest pilna?

Bez zwłoki trzeba zgłosić się do lekarza, gdy dziecko cofa się w rozwoju – traci opanowane wcześniej umiejętności, słabnie albo porusza się coraz mniej. Taki przebieg nie jest typowy dla zwykłego opóźnienia i wymaga szybkiego wyjaśnienia przyczyny.

Rehabilitacja dziecka z opóźnionym rozwojem ruchowym

Na terapię nie trzeba czekać do postawienia rozpoznania. Mózg małego dziecka jest wyjątkowo plastyczny, a dobrze dobrana stymulacja pomaga mu tworzyć nowe połączenia nerwowe i budować kolejne umiejętności na solidnych podstawach.

Celem rehabilitacji jest:

• osiąganie kolejnych etapów rozwoju ruchowego,
• prawidłowa jakość ruchu i kontrola postawy,
• poprawa równowagi i koordynacji,
• rozwój chwytu i sprawności rąk,
• samodzielność w codziennych czynnościach na miarę wieku,
• przygotowanie rodziców do wspierania rozwoju w domu.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Opóźnienie ruchowe ma wiele przyczyn, a dzieci z tym samym rozpoznaniem potrzebują często zupełnie innej pomocy. Dlatego kierujemy się zasadą, że nie leczymy metodą – lecz dziecko.

Podczas oceny funkcjonalnej sprawdzamy nie tylko, czego dziecko jeszcze nie robi, ale przede wszystkim, jak wykonuje to, co już potrafi, i co powstrzymuje je przed kolejnym krokiem. Na tej podstawie dobieramy terapię. Korzystamy m.in. z:

• NDT-Bobath,
• metody Vojty,
• MEDEK – szczególnie u dzieci, które uczą się samodzielnego siedzenia, stania i chodzenia.

Rodzice otrzymują zestaw ćwiczeń i zabaw do domu, dobrany do możliwości dziecka i zmieniany wraz z jego postępami. Współpracujemy z pediatrami i neurologami dziecięcymi, a gdy trudności dotyczą także mowy czy komunikacji, zachęcamy do konsultacji z innymi specjalistami.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko w swoim tempie, ale na mocnych fundamentach zdobywało kolejne umiejętności i coraz samodzielniej poznawało świat.