Hipotonia niemowlęca (wiotkie dziecko)

Czym jest hipotonia niemowlęca?

Hipotonia to obniżone napięcie mięśniowe. Niemowlę z hipotonią sprawia wrażenie wiotkiego – w ramionach rodzica „przelewa się” przez ręce, ma trudność z utrzymaniem głowy, a jego ruchy są mniej aktywne niż u rówieśników.

Hipotonia nie jest chorobą, lecz objawem. Może mieć charakter przejściowy, ale może też towarzyszyć poważniejszym schorzeniom. Dlatego tak ważne jest ustalenie jej przyczyny.

Najczęściej wyróżnia się:

• hipotonię pochodzenia ośrodkowego – związaną z funkcjonowaniem mózgu, np. po niedotlenieniu okołoporodowym, u wcześniaków lub w zespołach genetycznych,
• hipotonię pochodzenia obwodowego – związaną z rdzeniem kręgowym, nerwami lub mięśniami, np. w rdzeniowym zaniku mięśni (SMA) czy miopatiach wrodzonych,
• obniżone napięcie bez uchwytnej przyczyny, które z czasem może się normalizować.

Objawy hipotonii

Objawy zależą od przyczyny i nasilenia obniżonego napięcia. Najczęściej rodzice lub lekarz zauważają:

• „przelewanie się” dziecka przez ręce podczas podnoszenia,
• słabą kontrolę głowy,
• trudności z podporem na przedramionach w leżeniu na brzuchu,
• ułożenie „żabki” – kończyny szeroko rozłożone i przylegające do podłoża,
• mniejszą aktywność ruchową,
• opóźnione obroty, siadanie i czworakowanie,
• nadmierną ruchomość w stawach,
• trudności ze ssaniem i połykaniem.

Pojedynczy objaw nie przesądza o rozpoznaniu. Napięcie mięśniowe zawsze ocenia się w odniesieniu do wieku dziecka i całego obrazu jego rozwoju.

Diagnostyka hipotonii

Rozpoznanie i poszukiwanie przyczyny hipotonii należy do lekarza – pediatry lub neurologa dziecięcego. Podstawą jest badanie neurologiczne oraz ocena rozwoju psychoruchowego.

W zależności od obrazu klinicznego diagnostyka może obejmować:

• szczegółowy wywiad dotyczący ciąży, porodu i pierwszych tygodni życia,
• badanie neurologiczne,
• ocenę osiągania kamieni milowych rozwoju,
• badania obrazowe mózgu, np. USG przezciemiączkowe lub rezonans magnetyczny,
• badania laboratoryjne, w tym genetyczne i metaboliczne,
• badania elektrofizjologiczne przy podejrzeniu przyczyny nerwowo-mięśniowej.

U niemowląt bardzo cenna jest również ocena jakości ruchów spontanicznych metodą Prechtla, która pomaga wcześnie wychwycić niepokojące sygnały.

Kiedy konieczna jest pilna konsultacja?

Pilnej oceny lekarskiej wymaga sytuacja, w której dziecko:

• traci umiejętności, które wcześniej opanowało,
• staje się coraz słabsze lub mniej ruchliwe,
• ma trudności z oddychaniem, ssaniem lub połykaniem,
• nie robi postępów mimo prowadzonej rehabilitacji.

Takie objawy mogą wskazywać na chorobę nerwowo-mięśniową lub inną przyczynę, która wymaga leczenia specjalistycznego.

Rehabilitacja dziecka z hipotonią

Fizjoterapię warto rozpocząć jak najwcześniej – także wtedy, gdy przyczyna obniżonego napięcia nie jest jeszcze ustalona. Mózg niemowlęcia jest wyjątkowo plastyczny, a odpowiednio dobrana stymulacja wspiera rozwój ruchowy.

Celem rehabilitacji jest:

• poprawa kontroli głowy i tułowia,
• budowanie stabilności i podporu,
• wspieranie kolejnych etapów rozwoju ruchowego,
• zapobieganie utrwalaniu się nieprawidłowych wzorców,
• ułatwienie karmienia i codziennej pielęgnacji.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Terapię rozpoczynamy od szczegółowej oceny funkcjonalnej. Obserwujemy, jak dziecko się porusza, jak reaguje na zmianę pozycji i z czym ma największe trudności.

Na tej podstawie dobieramy formy terapii. Korzystamy m.in. z:

• metody Vojty,
• NDT-Bobath,
• MEDEK.

Ważną częścią terapii jest nauka rodziców. Pokazujemy, jak układać dziecko na brzuchu, jak je podnosić i nosić oraz jak bawić się w sposób, który aktywizuje mięśnie. Współpracujemy z pediatrami, neurologami dziecięcymi i innymi specjalistami, aby dziecko miało zapewnioną kompleksową opiekę.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko jak najlepiej wykorzystało swój potencjał rozwojowy – zdobywało kolejne umiejętności we własnym tempie, ale w prawidłowy sposób, i coraz pewniej poznawało świat przez ruch.