Bóle kręgosłupa u dzieci i młodzieży

Czym są bóle kręgosłupa u dzieci i młodzieży?

Ból pleców kojarzy się z dorosłymi, ale skarży się na niego także wiele dzieci, a zwłaszcza nastolatków. Najczęściej ma on charakter mięśniowo-szkieletowy – wynika z przeciążeń, długiego siedzenia, słabej kondycji mięśni lub wad postawy.

Nie oznacza to, że można go lekceważyć. Przyczynę uporczywego bólu zawsze warto ustalić, a u małych dzieci wymaga to szczególnej czujności, bo przeciążenia rzadko są u nich źródłem dolegliwości.

Do częstych przyczyn należą:

• długie siedzenie przy nauce i ekranach oraz mało ruchu,
• słaba siła i wytrzymałość mięśni tułowia,
• przeciążenia sportowe, np. w gimnastyce, tańcu czy sportach siłowych,
• nieprawidłowe noszenie ciężkiego plecaka,
• wady postawy, takie jak plecy okrągłe czy pogłębiona lordoza lędźwiowa.

Rzadziej ból wynika ze schorzeń kręgosłupa, np. choroby Scheuermanna, dyskopatii, kręgoszczeliny lub kręgozmyku. Skolioza idiopatyczna zwykle nie boli – jeśli skrzywieniu towarzyszy wyraźny ból, lekarz powinien poszukać jego przyczyny.

Objawy i typowe lokalizacje bólu

Dolegliwości mięśniowo-szkieletowe zwykle mają związek z ruchem, pozycją lub obciążeniem i słabną po odpoczynku. Dzieci i rodzice najczęściej opisują:

• ból karku i szyi po wielu godzinach z telefonem lub przy biurku,
• ból między łopatkami po długim siedzeniu,
• ból w dolnej części pleców, często zgłaszany przez nastolatków,
• dolegliwości narastające pod koniec dnia w szkole,
• krótkotrwałe uczucie sztywności po dłuższym siedzeniu,
• ból utrudniający lekcje wychowania fizycznego lub treningi.

Taki obraz sugeruje przyczynę przeciążeniową, ale jej nie dowodzi. Jeśli ból nawraca lub utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, dziecko powinien zbadać lekarz.

Kiedy konieczna jest pilna konsultacja lekarska?

Niektóre objawy mogą wskazywać na stan zapalny, infekcję, uraz lub inną chorobę wymagającą leczenia specjalistycznego. Ból pleców wymaga pilnej wizyty u lekarza, gdy:

• budzi dziecko w nocy albo nie słabnie w spoczynku,
• występuje razem z gorączką, nocnymi potami, osłabieniem lub chudnięciem,
• pojawił się po urazie, np. upadku z wysokości,
• łączy się z drętwieniem lub osłabieniem nóg, zaburzeniami chodu albo równowagi,
• towarzyszą mu problemy z oddawaniem moczu lub stolca,
• wiąże się z długotrwałą sztywnością poranną albo bólem i obrzękiem innych stawów,
• narasta z tygodnia na tydzień,
• dotyczy małego dziecka w wieku przedszkolnym.

W takich sytuacjach pierwszym krokiem jest zawsze lekarz, a nie fizjoterapeuta. Fizjoterapia dotyczy bólów mięśniowo-szkieletowych i posturalnych – rozpoczynamy ją, gdy lekarz wykluczy inne przyczyny dolegliwości.

Diagnostyka bólów kręgosłupa

Pierwszą osobą, do której warto się zgłosić, jest pediatra. W zależności od objawów kieruje dziecko do ortopedy, a czasem do neurologa lub reumatologa dziecięcego.

Diagnostyka może obejmować:

• wywiad – od kiedy boli, w jakich sytuacjach, czy dziecko trenuje,
• badanie kręgosłupa, postawy i ruchomości,
• badanie neurologiczne,
• zdjęcie RTG kręgosłupa,
• rezonans magnetyczny – w wybranych przypadkach,
• badania krwi, gdy lekarz podejrzewa stan zapalny lub infekcję.

Rehabilitacja dziecka z bólem kręgosłupa

Gdy ból ma podłoże mięśniowo-szkieletowe, fizjoterapia jest podstawą leczenia. Nie powinna jednak ograniczać się do łagodzenia objawów – równie ważna jest zmiana nawyków, które do nich doprowadziły.

Celem rehabilitacji jest:

• zmniejszenie dolegliwości bólowych,
• poprawa ruchomości i elastyczności kręgosłupa,
• wzmocnienie mięśni tułowia i poprawa ich wytrzymałości,
• korekcja wad postawy,
• nauka ergonomii przy biurku i podczas noszenia plecaka,
• bezpieczny powrót do sportu i regularnej aktywności fizycznej.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Na pierwszej wizycie oceniamy postawę, ruchomość kręgosłupa, siłę i wytrzymałość mięśni oraz rozkład dnia dziecka. Pytamy o szkołę, treningi i czas przed ekranem, bo właśnie tam często kryje się źródło przeciążeń.

Zależnie od wyników oceny korzystamy m.in. z:

• metody McKenzie,
• koncepcji Mulligana,
• metody PNF,
• terapii wad postawy,
• terapii FITS – u dzieci ze skoliozą.

Uczymy dziecko i rodziców prostych zasad higieny kręgosłupa: jak ustawić biurko i krzesło, jak spakować i nosić plecak, jak planować przerwy w nauce. Jeśli w trakcie terapii pojawią się niepokojące objawy, kierujemy dziecko z powrotem do lekarza.

Nasz cel

Zależy nam, aby dziecko przestało kojarzyć ruch z bólem i umiało dbać o kręgosłup na co dzień – w szkole, w domu i na treningu.