Metoda PNF + PNF w Pediatrii

Czym jest metoda PNF?

PNF (ang. Proprioceptive Neuromuscular Facilitation), czyli proprioceptywne torowanie nerwowo-mięśniowe, to koncepcja terapii opracowana w Stanach Zjednoczonych w latach 40. i 50. XX wieku. Jej twórcami są lekarz i neurofizjolog Herman Kabat oraz fizjoterapeutki Margaret Knott i Dorothy Voss.

U podstaw metody leży przekonanie, że każdy pacjent ma niewykorzystane rezerwy ruchowe. Można do nich dotrzeć, pobudzając receptory czucia głębokiego w mięśniach, ścięgnach i stawach. Sygnały płynące z ciała ułatwiają układowi nerwowemu uruchomienie właściwego ruchu.

W PNF nie ćwiczy się pojedynczych mięśni w oderwaniu od reszty ciała. Terapeuta pracuje nad funkcją – ruchem, którego dziecko potrzebuje w codziennym życiu.

Na czym opiera się terapia PNF?

Charakterystyczne dla PNF są wzorce ruchowe w płaszczyznach diagonalnych – przebiegające skośnie i z elementem rotacji, podobnie jak większość naturalnych ruchów człowieka, np. sięganie czy krok. Prowadząc ruch, terapeuta wykorzystuje:

• odpowiedni chwyt, który wskazuje kierunek ruchu,
• opór dopasowany do możliwości pacjenta,
• krótkie, jasne polecenia słowne,
• kontrolę wzrokiem, która pomaga kierować ruchem,
• docisk i trakcję w stawach, ułatwiające stabilizację lub ruch.

Dzięki temu silniejsze części ciała mogą wspierać pracę słabszych, a ruch staje się płynniejszy i lepiej skoordynowany.

Co obejmuje terapia?

Program dobieramy do potrzeb dziecka. Może obejmować:

• ćwiczenia funkcjonalne, np. przekręcanie się, wstawanie, sięganie,
• trening koordynacji ruchowej,
• stabilizację tułowia i pracę nad postawą,
• techniki rozluźniające przy nadmiernym napięciu,
• trening chodu,
• ćwiczenia mięśni twarzy, wspierające m.in. żucie i połykanie, oraz ćwiczenia oddechowe.

Dla kogo przeznaczona jest metoda PNF?

PNF znajduje zastosowanie zarówno w neurologii, jak i w ortopedii. W Fizjolandzie korzystamy z niej m.in. u dzieci z:

• mózgowym porażeniem dziecięcym, w tym z hemiplegią,
• niedowładami i porażeniami pochodzenia neurologicznego, także po uszkodzeniach rdzenia kręgowego,
• porażeniem splotu ramiennego,
• skoliozą i wadami postawy,
• ograniczeniami ruchu po urazach i operacjach,
• chorobami nerwowo-mięśniowymi – z wysiłkiem dawkowanym ostrożnie, zgodnie z przebiegiem choroby.

PNF w pediatrii – czym różni się terapia dziecka?

Dziecko to nie mały dorosły, dlatego PNF w pediatrii prowadzimy inaczej niż u starszych pacjentów. Najważniejsze różnice to:

• zabawa jako forma terapii – ćwiczenie musi być dla dziecka ciekawe, inaczej szybko traci ono motywację,
• krótsze serie i częstsze przerwy, dopasowane do koncentracji dziecka,
• polecenia i zadania dostosowane do jego możliwości poznawczych,
• aktywny udział rodzica, który zna dziecko najlepiej.

U młodszych dzieci, które nie rozumieją jeszcze poleceń, ruch wywołujemy odpowiednim ułożeniem, dotykiem i zabawką umieszczoną w zasięgu wzroku. Starsze dzieci coraz świadomiej uczestniczą w ćwiczeniach i część z nich mogą wykonywać samodzielnie.

Rola rodziców

Rodzic jest obecny na zajęciach i stopniowo uczy się wybranych ćwiczeń. Pokazujemy, jak prowadzić ruch w codziennych sytuacjach – przy ubieraniu, zabawie czy wstawaniu z podłogi – tak, aby wzorce wypracowane z terapeutą były powtarzane w domu.

Wspólnie ustalamy też cele. Dla jednego dziecka będzie to samodzielne wejście po schodach, dla innego – sprawniejsze posługiwanie się ręką podczas jedzenia.

PNF w Fizjolandzie

Terapię prowadzą u nas fizjoterapeuci przygotowani do pracy metodą PNF, w tym w zakresie PNF w pediatrii. Zaczynamy od oceny funkcjonalnej: sprawdzamy, które ruchy sprawiają dziecku trudność, a które mogą stać się punktem wyjścia do dalszej pracy.

Wierzymy, że nie leczymy metodą – lecz dziecko. Dlatego PNF często łączymy z innymi formami pracy, np. z terapią wad postawy, metodą FITS przy skoliozie czy NDT-Bobath u dzieci z zaburzeniami neurologicznymi.