Dyskopatia u dzieci i młodzieży

Czym jest dyskopatia?

Dyskopatia to ogólne określenie zmian w krążku międzykręgowym – elastycznej „poduszce” między trzonami kręgów. Krążek zbudowany jest z galaretowatego jądra miażdżystego i otaczającego je pierścienia włóknistego.

Gdy pierścień zostaje osłabiony lub uszkodzony, fragment jądra może się uwypuklić albo przemieścić i drażnić sąsiedni korzeń nerwowy. Mówimy wtedy o wypuklinie lub przepuklinie krążka.

Dyskopatia kojarzy się z dorosłymi, ale zdarza się także u nastolatków. Jest jedną z możliwych przyczyn bólów kręgosłupa u dzieci i młodzieży, a u młodych osób najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego.

Sprzyjają jej między innymi:

• wiele godzin siedzenia w jednej pozycji – przy nauce, komputerze czy telefonie,
• mała aktywność fizyczna i słaba wytrzymałość mięśni tułowia,
• nadwaga,
• sporty z dużym obciążeniem kręgosłupa, np. podnoszenie ciężarów czy gimnastyka,
• urazy, np. upadek lub gwałtowne dźwignięcie ciężaru,
• skłonności rodzinne.

Objawy dyskopatii u nastolatków

U młodzieży obraz bywa mniej typowy niż u dorosłych. Ból nie zawsze jest silny, za to często wyraźnie widać sztywność i ograniczenie ruchu. Najczęściej obserwuje się:

• ból w dolnej części pleców, rzadziej szyi, nasilający się po wysiłku i długim siedzeniu,
• ból promieniujący do pośladka i nogi, a przy zmianach w odcinku szyjnym – do ramienia,
• drętwienie lub mrowienie kończyny,
• trudność ze skłonem w przód i ograniczoną ruchomość kręgosłupa,
• pozycję ulgową, np. przechylenie tułowia na bok,
• nasilenie bólu przy kaszlu, kichaniu lub parciu.

Takie dolegliwości mogą mieć także inne źródło, dlatego same objawy nie przesądzają o dyskopatii. O rozpoznaniu decyduje lekarz po badaniu.

Diagnostyka dyskopatii

Pierwszym krokiem jest wizyta u pediatry, który w razie potrzeby kieruje nastolatka do ortopedy lub neurologa. Lekarz ocenia ruchomość kręgosłupa, siłę mięśni, czucie i odruchy oraz sprawdza objawy podrażnienia korzeni nerwowych.

Diagnostyka może obejmować:

• wywiad – kiedy pojawił się ból, co go nasila, czy był uraz,
• badanie ortopedyczne i neurologiczne,
• rezonans magnetyczny (MRI) – podstawowe badanie obrazowe przy podejrzeniu dyskopatii,
• zdjęcie RTG do oceny ustawienia i struktur kostnych kręgosłupa,
• badania laboratoryjne, jeśli lekarz podejrzewa stan zapalny lub infekcję.

Badania obrazowe pomagają też wykluczyć inne przyczyny bólu, np. chorobę Scheuermanna, kręgoszczelinę czy kręgozmyk.

Kiedy konieczna jest pilna konsultacja?

Natychmiastowej oceny lekarskiej wymaga ból pleców, gdy:

• narasta osłabienie siły nogi, np. pojawia się opadanie stopy,
• występuje drętwienie lub brak czucia w okolicy krocza i pośladków,
• pojawiają się problemy z oddawaniem moczu lub stolca,
• towarzyszy mu gorączka lub niezamierzone chudnięcie,
• budzi nastolatka w nocy i nie słabnie w spoczynku,
• pojawił się po poważnym urazie, np. upadku z wysokości.

Niedowład i zaburzenia czucia w okolicy krocza mogą świadczyć o znacznym ucisku na nerwy. W takiej sytuacji nie należy czekać na planową wizytę.

Rehabilitacja nastolatka z dyskopatią

Leczeniem pierwszego wyboru jest zwykle postępowanie zachowawcze, a fizjoterapia stanowi jego ważną część. O ewentualnym leczeniu operacyjnym decyduje lekarz – rozważa je przede wszystkim przy objawach neurologicznych lub braku poprawy mimo leczenia.

Celem rehabilitacji jest:

• zmniejszenie bólu i objawów promieniowania,
• przywrócenie ruchomości kręgosłupa,
• poprawa siły i wytrzymałości mięśni tułowia,
• nauka bezpiecznych pozycji i ruchów w codziennych czynnościach,
• stopniowy powrót do szkoły, sportu i ulubionych aktywności.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Terapię zaczynamy od oceny funkcjonalnej. Sprawdzamy, które ruchy i pozycje nasilają ból, a które przynoszą ulgę, jak nastolatek siedzi, stoi i podnosi przedmioty oraz jak wygląda jego zwykły dzień – lekcje, treningi, czas przy ekranie.

Wierzymy, że nie leczymy metodą – lecz dziecko. Plan terapii opieramy więc na tym, jak reaguje kręgosłup konkretnego nastolatka, a nie wyłącznie na opisie badania obrazowego. Korzystamy m.in. z:

• metody McKenzie (MDT) – diagnostyki i terapii opartej na powtarzanych ruchach,
• koncepcji Mulligana – mobilizacji połączonych z aktywnym ruchem,
• metody PNF – pracy nad stabilizacją i kontrolą ruchu,
• terapii wad postawy,
• terapii FITS – gdy dyskopatii towarzyszy skolioza.

Dużo czasu poświęcamy edukacji: higienie kręgosłupa, ergonomii podczas nauki i bezpiecznemu powrotowi do treningów. Plan terapii uzgadniamy z zaleceniami lekarza prowadzącego.

Nasz cel

Chcemy, aby ból przestał ograniczać nastolatka, a on sam rozumiał swój kręgosłup i bez obaw wracał do nauki, sportu i aktywności, które lubi.