Choroba Scheuermanna - kifoza młodzieńcza

Czym jest choroba Scheuermanna?

Choroba Scheuermanna, nazywana też kifozą młodzieńczą, to zaburzenie wzrostu trzonów kręgów w okresie dojrzewania. Przednia część trzonów rośnie wolniej niż tylna, przez co kręgi przyjmują kształt klina. Efektem jest utrwalone, nadmierne zaokrąglenie pleców.

Najczęściej zmiany dotyczą odcinka piersiowego. Rzadziej spotyka się postać piersiowo-lędźwiową lub lędźwiową, która częściej objawia się bólem niż widoczną deformacją.

Choroba ujawnia się zwykle między 10. a 15. rokiem życia i częściej dotyczy chłopców. Jej przyczyna nie jest do końca poznana – podkreśla się rolę predyspozycji genetycznych i czynników związanych z intensywnym wzrostem.

Czym różni się od pleców okrągłych?

Zaokrąglone plecy u nastolatka to najczęściej wada postawy – hiperkifoza piersiowa, którą dziecko potrafi samo skorygować, prostując się. W chorobie Scheuermanna kifoza jest sztywna: nie znika ani przy aktywnym wyproście, ani w leżeniu na brzuchu.

Przy skłonie w przód, oglądana z boku, linia pleców nie tworzy łagodnego łuku, lecz wyraźne, kanciaste załamanie. To jeden z sygnałów, że warto wykonać badania.

Objawy choroby Scheuermanna

Objawy narastają stopniowo, często w czasie skoku wzrostowego. Najczęściej obserwuje się:

• wyraźne zaokrąglenie pleców w odcinku piersiowym,
• bóle pleców nasilające się po wysiłku lub długim siedzeniu,
• głowę wysuniętą do przodu i ramiona zwinięte ku przodowi,
• pogłębioną lordozę lędźwiową, która kompensuje kifozę, oraz wysunięty brzuch,
• przykurcz mięśni klatki piersiowej i tylnej strony ud,
• szybkie męczenie się przy utrzymywaniu wyprostowanej postawy.

Część nastolatków nie odczuwa żadnego bólu, a wadę zauważają dopiero rodzice lub lekarz podczas bilansu. Brak dolegliwości nie zwalnia jednak z kontroli. O innych przyczynach dolegliwości u młodzieży piszemy na stronie bóle kręgosłupa u dzieci i młodzieży.

Diagnostyka choroby Scheuermanna

Rozpoznanie stawia lekarz ortopeda. Kluczowe jest boczne zdjęcie RTG kręgosłupa wykonane w pozycji stojącej, na którym widać kształt trzonów kręgów i wielkość kifozy.

Diagnostyka obejmuje zwykle:

• wywiad dotyczący bólu, aktywności i tempa wzrostu,
• badanie kliniczne z oceną elastyczności kifozy,
• ocenę ruchomości kręgosłupa i długości mięśni,
• zdjęcie RTG z pomiarem kąta kifozy,
• ocenę klinowatości trzonów – typowe jest zajęcie co najmniej trzech sąsiednich kręgów,
• poszukiwanie innych charakterystycznych zmian, takich jak nierówne płytki graniczne trzonów czy guzki Schmorla.

U części pacjentów jednocześnie występuje niewielkie boczne skrzywienie kręgosłupa, dlatego lekarz ocenia także zdjęcie wykonane od przodu.

Leczenie choroby Scheuermanna

Postępowanie zależy od wielkości kifozy, dolegliwości i tego, czy nastolatek jeszcze rośnie. U większości pacjentów podstawą jest fizjoterapia połączona z regularną kontrolą ortopedyczną.

U rosnących nastolatków z większą kifozą lekarz może zalecić gorset. Leczenie operacyjne rozważa się rzadko – przy dużej, postępującej deformacji lub uporczywym bólu. Decyzja o gorsecie i operacji zawsze należy do ortopedy, a fizjoterapia towarzyszy każdej z tych dróg.

Rehabilitacja nastolatka z chorobą Scheuermanna

Rehabilitację warto rozpocząć jak najwcześniej, zanim zakończy się wzrost. W tym czasie kręgosłup najlepiej reaguje na ćwiczenia, a wypracowane nawyki mają szansę się utrwalić.

Celem terapii jest:

• poprawa ruchomości odcinka piersiowego w kierunku wyprostu,
• wzmocnienie mięśni prostujących grzbiet i stabilizujących łopatki,
• rozciągnięcie przykurczonych mięśni klatki piersiowej i tylnej strony ud,
• zmniejszenie dolegliwości bólowych,
• nauka utrzymywania prawidłowej postawy podczas nauki i codziennych czynności,
• ograniczenie narastania deformacji.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Zaczynamy od oceny sylwetki, elastyczności kręgosłupa i długości mięśni. Pytamy też, w jakich sytuacjach pojawia się ból i jak wygląda dzień nastolatka – ile czasu spędza na siedząco, jaki sport uprawia, jak nosi plecak.

Na tej podstawie łączymy różne formy terapii, m.in.:

• metodę McKenzie – ćwiczenia ukierunkowane na ból i ruchomość kręgosłupa,
• elementy metody FITS w pracy nad korekcją postawy,
• terapię wad postawy,
• koncepcję Mulligana – mobilizacje poprawiające ruchomość stawów,
• ćwiczenia rozciągające klatkę piersiową i wzmacniające mięśnie grzbietu.

Uczymy nastolatka ćwiczeń do samodzielnego wykonywania w domu i modyfikujemy je wraz z postępami. W razie potrzeby kierujemy na konsultację ortopedyczną i współpracujemy z lekarzem prowadzącym.

Nasz cel

Chcemy, aby nastolatek z chorobą Scheuermanna zakończył okres wzrostu z możliwie sprawnym i niebolesnym kręgosłupem oraz wiedział, jak dbać o plecy w dorosłym życiu.