Asymetria ułożeniowa niemowlęcia

Czym jest asymetria ułożeniowa?

Asymetria ułożeniowa to utrwalona preferencja jednej strony ciała. Niemowlę ciągle zwraca głowę w tę samą stronę, chętniej patrzy i sięga w jednym kierunku, a leżąc na plecach, często układa się w kształt litery C.

W pierwszych tygodniach życia dziecko naturalnie leży z głową zwróconą w bok. Niepokój powinno budzić dopiero to, że konsekwentnie wybiera jedną stronę, a jego ułożenie z czasem się utrwala.

Asymetria może mieć różne źródła. Do najczęstszych należą:

• ułożenie dziecka w macicy w ostatnich tygodniach ciąży,
• nawyki pielęgnacyjne – noszenie, karmienie i odkładanie dziecka wciąż z tej samej strony,
• otoczenie, w którym światło, okno czy głos rodziców docierają głównie z jednego kierunku,
• nierównomierne napięcie mięśniowe po obu stronach ciała,
• niedojrzałość układu nerwowego, np. u wcześniaków.

Asymetria bywa też objawem innego problemu – kręczu szyi, a rzadziej zaburzeń neurologicznych. Dlatego zawsze warto, by ocenił ją specjalista.

Objawy asymetrii ułożeniowej

Rodzice zwykle zauważają, że dziecko:

• zwraca głowę w tę samą stronę w czuwaniu i we śnie,
• układa tułów w łuk przypominający literę C,
• śledzi wzrokiem i sięga po zabawki głównie po jednej stronie,
• ma trudność ze złączeniem rączek przed sobą i przeniesieniem ich przez środek ciała,
• porusza rączką lub nóżką po jednej stronie mniej aktywnie niż po drugiej,
• obraca się tylko w jednym kierunku,
• ma nierówne fałdy skórne na udach lub pośladkach,
• zaczyna mieć spłaszczoną główkę po jednej stronie.

Krótkotrwała preferencja jednej strony zdarza się u wielu zdrowych niemowląt. Konsultacji wymaga asymetria, która się utrzymuje, pogłębia lub nie zmniejsza mimo zmiany ułożeń w domu.

Asymetria ułożeniowa, kręcz szyi i plagiocefalia – czym się różnią?

Te trzy problemy często występują razem, ale każdy z nich dotyczy czegoś innego:

• Asymetria ułożeniowa – dziecko preferuje jedną stronę, ale jego głowę można bez oporu obrócić w obie strony.
• Kręcz szyi – mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy jest skrócony, a ruch głowy w jednym kierunku pozostaje ograniczony.
• Plagiocefalia – zmienia się kształt czaszki, zwykle w wyniku długiego leżenia na tej samej części główki.

Jedno łatwo prowadzi do drugiego. Dziecko, które stale leży z głową zwróconą w jedną stronę, spłaszcza główkę, a spłaszczona główka sprawia, że jeszcze chętniej układa się na tej samej stronie. Dlatego oceniamy te zagadnienia łącznie.

Diagnostyka asymetrii ułożeniowej

Asymetrię często jako pierwszy zauważa pediatra podczas bilansu. Przy podejrzeniu przyczyny neurologicznej dziecko powinien zbadać neurolog dziecięcy, a przy podejrzeniu zmian w obrębie szyi lub stawów biodrowych – ortopeda. Nierówne fałdy skórne i asymetryczne ułożenie bywają związane z dysplazją stawów biodrowych, dlatego badanie bioder jest ważną częścią oceny.

Ocena obejmuje zwykle:

• sprawdzenie zakresu ruchu głowy – czynnego i biernego,
• porównanie napięcia mięśniowego i aktywności obu stron ciała,
• ocenę odruchów i reakcji ułożeniowych,
• obejrzenie kształtu główki,
• USG stawów biodrowych,
• w razie potrzeby konsultację neurologiczną lub badania obrazowe.

U młodszych niemowląt cenne informacje daje diagnostyka metodą Prechtla (GMA). Jeśli natomiast jedna rączka lub nóżka porusza się wyraźnie słabiej niż druga, dziecko wymaga pilnej konsultacji lekarskiej – może to być objaw niedowładu, np. porażenia splotu ramiennego lub hemiplegii.

Rehabilitacja dziecka z asymetrią ułożeniową

Nieleczona asymetria często się pogłębia, dlatego nie warto czekać, aż „sama minie”. Wczesna terapia przerywa błędne koło, zanim utrwali się nieprawidłowy kształt główki i jednostronne wzorce ruchu, które mogą utrudnić obroty, siadanie czy czworakowanie.

Celem rehabilitacji jest:

• utrzymywanie głowy w linii środkowej ciała,
• równomierna aktywność obu stron ciała,
• swobodne obroty w obie strony,
• prawidłowy podpór w leżeniu na brzuchu,
• zapobieganie spłaszczeniu główki lub jego zmniejszenie,
• wspieranie kolejnych etapów rozwoju ruchowego.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Podczas oceny funkcjonalnej sprawdzamy przede wszystkim, czy asymetria ma charakter czynnościowy, czy towarzyszy jej ograniczenie ruchu lub różnica napięcia mięśniowego. Od tego zależy plan terapii i to, czy dziecko potrzebuje dodatkowej konsultacji lekarskiej.

Korzystamy m.in. z:

• NDT-Bobath,
• metody Vojty,
• strukturalnej integracji czaszki – gdy pojawia się asymetria główki.

Równie ważne jest to, co dzieje się w domu. Uczymy rodziców, jak nosić i karmić dziecko na zmianę z obu stron, jak ustawić łóżeczko i zabawki, by ciekawe bodźce pojawiały się po stronie rzadziej wybieranej, oraz jak bezpiecznie organizować leżenie na brzuchu w czasie czuwania. Do snu niemowlę zawsze kładziemy na plecach.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko poruszało się swobodnie w obie strony, a rodzice wiedzieli, jak na co dzień wspierać symetrię – w noszeniu, karmieniu i zabawie.