Kręcz szyi mięśniowy u niemowlęcia

Czym jest kręcz szyi mięśniowy?

Kręcz szyi mięśniowy (łac. torticollis) to nieprawidłowe ustawienie głowy niemowlęcia spowodowane skróceniem mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego. Mięsień ten biegnie po bocznej stronie szyi – od mostka i obojczyka do kości za uchem. Gdy jest skrócony, główka przechyla się w jego stronę, a bródka obraca się w przeciwną.

To jedna z częstszych nieprawidłowości narządu ruchu u niemowląt. Pierwsze sygnały bywają widoczne zaraz po porodzie, ale często rodzice zauważają je dopiero po kilku tygodniach, gdy dziecko staje się bardziej aktywne.

Dokładna przyczyna nie zawsze jest znana. Wśród czynników sprzyjających wymienia się:

• ułożenie płodu ograniczające ruchy głowy w macicy,
• poród pośladkowy, przedłużający się lub zabiegowy, np. z użyciem kleszczy,
• uraz mięśnia podczas porodu.

Rodzaje kręczu mięśniowego

• Kręcz z guzem mięśnia – w mięśniu wyczuwalne jest zgrubienie, które pojawia się zwykle w pierwszych tygodniach życia i z czasem się wchłania.
• Kręcz mięśniowy bez guza – mięsień jest napięty i skrócony, a ruch głowy ograniczony.
• Kręcz ułożeniowy – dziecko utrzymuje głowę w przechyleniu, choć zakres ruchu jest pełny. Taki obraz łączy się z asymetrią ułożeniową.

Objawy kręczu szyi

Na kręcz wskazują przede wszystkim:

• głowa stale przechylona w jedną stronę, z bródką zwróconą w drugą,
• trudność z obróceniem głowy w jednym kierunku,
• wyczuwalne zgrubienie na bocznej stronie szyi,
• chętniejsze ssanie jednej piersi lub karmienie tylko w jednej pozycji,
• asymetryczne ułożenie całego ciała,
• spłaszczenie główki po jednej stronie, czyli plagiocefalia,
• przy dłużej trwającym kręczu – asymetria twarzy.

Przechylona głowa nie zawsze oznacza kręcz mięśniowy. Podobny obraz mogą dawać m.in. wady kręgosłupa szyjnego, zaburzenia widzenia czy przyczyny neurologiczne, dlatego rozpoznanie powinien potwierdzić lekarz.

Diagnostyka kręczu szyi

Kręcz zwykle jako pierwsi zauważają rodzice lub pediatra. Rozpoznanie stawia lekarz – najczęściej ortopeda dziecięcy – na podstawie badania szyi i oceny zakresu ruchów głowy.

W diagnostyce wykorzystuje się:

• wywiad dotyczący ciąży, ułożenia płodu i przebiegu porodu,
• badanie palpacyjne mięśnia i pomiar zakresu ruchów głowy,
• USG mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego,
• USG stawów biodrowych, ponieważ kręcz częściej współwystępuje z dysplazją bioder,
• przy nietypowym obrazie – RTG kręgosłupa szyjnego oraz konsultację okulistyczną lub neurologiczną.

Kiedy rozpocząć fizjoterapię?

Jak najszybciej po zauważeniu objawów. Kręcz mięśniowy zwykle dobrze odpowiada na fizjoterapię, szczególnie rozpoczętą w pierwszych miesiącach życia. Im wcześniej zaczniemy, tym krótsza bywa terapia i lepsze efekty. O innych sygnałach, z którymi warto zgłosić się z niemowlęciem do fizjoterapeuty, piszemy na blogu.

Nieleczony kręcz może prowadzić do:

• utrwalonej asymetrii twarzy,
• trwałej deformacji główki,
• asymetrycznych wzorców ruchowych w kolejnych etapach rozwoju,
• wtórnego skrzywienia kręgosłupa.

Jeśli mimo systematycznej terapii ograniczenie ruchu się utrzymuje, ortopeda może rozważyć leczenie zabiegowe. Dotyczy to jednak niewielkiej części dzieci.

Rehabilitacja niemowlęcia z kręczem szyi

Celem fizjoterapii jest:

• przywrócenie pełnego zakresu ruchu głowy,
• wydłużenie skróconego mięśnia i wzmocnienie mięśni po stronie przeciwnej,
• symetryczne ułożenie głowy i tułowia,
• prawidłowy rozwój ruchowy – podpór na przedramionach i obroty w obie strony,
• zatrzymanie lub zmniejszenie spłaszczenia główki.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Na początku dokładnie mierzymy zakres ruchów głowy i obserwujemy, jak dziecko leży, podpiera się i obraca. Sprawdzamy też, czy kręcz nie wpływa na karmienie i kształt główki. Na tej podstawie układamy indywidualny plan terapii.

Korzystamy m.in. z:

• metody Vojty,
• NDT-Bobath Baby,
• strukturalnej integracji czaszki – pracy z tkankami głowy i szyi,
• kinesiology tapingu jako wsparcia terapii.

Jak wspierać dziecko w domu?

Przy kręczu codzienna pielęgnacja ma ogromne znaczenie, bo dziecko spędza z rodzicami znacznie więcej czasu niż z terapeutą. Na wizytach pokazujemy, jak:

• zachęcać dziecko do obracania głowy w trudniejszą stronę – zabawką, głosem, światłem,
• karmić w pozycji, która sprzyja obrotowi głowy w kierunku ograniczonego ruchu,
• układać dziecko na brzuchu w czasie czuwania – krótko, ale często,
• kłaść je do snu na plecach, na zmianę głową do wezgłowia i do nóg łóżeczka, by raz patrzyło w jedną, a raz w drugą stronę pokoju,
• nosić, przewijać i kąpać dziecko tak, by nie utrwalać asymetrii.

Ćwiczeń rozciągających nie należy wykonywać na własną rękę. Uczymy ich na wizycie, sprawdzamy technikę i stopniowo modyfikujemy program wraz z postępami dziecka.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko swobodnie obracało głowę w obie strony, rozwijało się symetrycznie i bez przeszkód zdobywało kolejne umiejętności ruchowe.