Tetraplegia / kwadryplegia (CP)

Czym jest tetraplegia?

Tetraplegia, nazywana też kwadryplegią, to postać mózgowego porażenia dziecięcego (MPD), w której zaburzenia ruchu obejmują wszystkie cztery kończyny oraz tułów. Ręce są zwykle zajęte w podobnym lub większym stopniu niż nogi – to odróżnia ją od diplegii.

Najczęściej ma charakter spastyczny, choć mogą jej towarzyszyć ruchy mimowolne. Uznawana jest za najcięższą postać MPD i wynika z rozległego, obustronnego uszkodzenia mózgu.

Przyczyną bywają m.in. ciężka encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna, rozległe uszkodzenia mózgu u skrajnych wcześniaków, zakażenia w okresie płodowym lub wady rozwojowe mózgu.

Większość dzieci z tetraplegią potrzebuje wsparcia w poruszaniu się i w codziennych czynnościach. W klasyfikacji GMFCS odpowiada to najczęściej poziomom IV lub V.

Objawy i trudności towarzyszące

Wzmożone napięcie mięśni całego ciała utrudnia kontrolę głowy, siedzenie i zmianę pozycji. Z czasem mogą rozwijać się przykurcze stawów, podwichnięcie lub zwichnięcie stawów biodrowych, skolioza neurogenna i deformacje stóp.

Tetraplegii często towarzyszą także problemy zdrowotne wykraczające poza ruch:

• trudności ze ssaniem, gryzieniem i połykaniem,
• refluks i zaparcia,
• słabszy, mniej skuteczny kaszel i skłonność do nawracających infekcji dróg oddechowych,
• padaczka,
• zaburzenia widzenia i słuchu,
• trudności w komunikacji, a u części dzieci niepełnosprawność intelektualna,
• osłabienie kości wynikające z braku obciążania.

Zakres tych trudności jest u każdego dziecka inny. Ograniczenia ruchowe nie pokazują też, ile dziecko rozumie – u części dzieci możliwości poznawcze są większe, niż pozwala okazać ciało.

Diagnostyka i opieka specjalistów

Rozpoznanie stawia neurolog dziecięcy, a jego podstawą są badanie neurologiczne, obserwacja rozwoju i rezonans magnetyczny mózgu. Ze względu na trudności towarzyszące dziecko pozostaje zwykle pod opieką kilku specjalistów:

• neurologa dziecięcego – również w zakresie padaczki i leczenia spastyczności,
• ortopedy – regularna kontrola bioder na zdjęciach RTG i ocena kręgosłupa,
• gastroenterologa i logopedy – przy problemach z karmieniem i przybieraniem na wadze,
• pulmonologa – przy nawracających infekcjach,
• okulisty i audiologa.

Kontrola stawów biodrowych jest szczególnie ważna. U dzieci, które nie chodzą, ryzyko ich przemieszczenia jest największe, a zmiany przez długi czas mogą nie dawać objawów.

Postawa przez całą dobę

Dziecko, które nie zmienia samodzielnie pozycji, spędza wiele godzin w tych samych ułożeniach. Dlatego tak ważne jest pozycjonowanie przez całą dobę – w leżeniu, siedzeniu, staniu i podczas snu.

Dobrze dobrane ułożenie zmniejsza ryzyko deformacji, ułatwia oddychanie i karmienie, a także kontakt wzrokowy z otoczeniem. Podpowiadamy rodzicom, jak w domu wykorzystać siedzisko, pionizator, kliny czy wałki, by dziecku było wygodnie i bezpiecznie.

Pionizacja – nawet z pełnym podparciem – sprzyja zdrowiu stawów biodrowych i kości, a dziecku daje okazję, by zobaczyć świat z innej perspektywy.

Rehabilitacja dziecka z tetraplegią

Cele terapii ustalamy wspólnie z rodzicami i dopasowujemy do możliwości dziecka. Obok rozwoju nowych umiejętności równie ważne są komfort, zdrowie i udział dziecka w życiu rodziny.

Pracujemy nad:

• zmniejszeniem dolegliwości bólowych i poprawą komfortu,
• kontrolą głowy i tułowia, która ułatwia patrzenie, jedzenie i komunikację,
• zapobieganiem przykurczom oraz deformacjom bioder i kręgosłupa,
• wydolnością oddechową i oczyszczaniem dróg oddechowych,
• pionizacją i regularną zmianą pozycji,
• bezpiecznymi transferami, które oszczędzają siły dziecka i rodziców.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Ocena funkcjonalna dziecka z tetraplegią wykracza poza sam ruch. Sprawdzamy, w jakich pozycjach dziecko oddycha najswobodniej, jak przebiega karmienie, co sprawia mu dyskomfort i jak sygnalizuje swoje potrzeby.

W terapii korzystamy m.in. z:

• NDT-Bobath – pracy nad napięciem mięśniowym i zmianami pozycji,
• MEDEK – ćwiczeń kontroli posturalnej,
• terapii w kombinezonie SpiderSuit – wspomagającej pionizację,
• elektrostymulacji – aktywizacji wybranych mięśni,
• fizjoterapii oddechowej – ważnej dla zdrowia całego organizmu.

Ważną częścią terapii jest nauka rodziców: pokazujemy, jak podnosić, przenosić i układać dziecko w sposób bezpieczny dla niego i dla kręgosłupa opiekuna. Dzieciom, którym może pomóc intensywna praca w krótkim czasie, proponujemy turnusy dla dzieci z MPD.

Współpracujemy z lekarzami prowadzącymi dziecko, aby fizjoterapia była spójna z leczeniem spastyczności, padaczki i problemów ortopedycznych.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko czuło się w swoim ciele możliwie wygodnie i bezpiecznie, a rodzina miała narzędzia do codziennej opieki z mniejszym wysiłkiem. Każda nowa umiejętność – od utrzymania głowy po wskazanie czegoś wzrokiem – ma znaczenie.