Fizjoterapia oddechowa

Czym jest fizjoterapia oddechowa?

Fizjoterapia oddechowa to zestaw ćwiczeń i technik, które pomagają dziecku skuteczniej oddychać, odkrztuszać wydzielinę i utrzymać drożność dróg oddechowych. Obejmuje zarówno górne drogi oddechowe – nos i gardło – jak i oskrzela oraz płuca.

W wielu chorobach, od astmy po rdzeniowy zanik mięśni, w oskrzelach zalega wydzielina, mięśnie oddechowe są osłabione, a kaszel bywa za słaby, by oczyścić drogi oddechowe. Fizjoterapia uczy dziecko, jak sobie z tym radzić, i wspiera te funkcje, gdy samo nie daje rady.

Zajęcia uzupełniają leczenie zalecone przez lekarza – pediatrę, pulmonologa lub neurologa – ale go nie zastępują.

Co obejmuje fizjoterapia oddechowa?

Oczyszczanie dolnych dróg oddechowych

Techniki drenażu pomagają przesunąć wydzielinę z drobnych oskrzeli do większych, skąd łatwiej ją odkrztusić. Często łączymy je z inhalacją zaleconą przez lekarza, która rozrzedza wydzielinę. Korzystamy ze współczesnych technik oczyszczania, dobranych do wieku – u niemowląt prowadzonych przez terapeutę, u starszych dzieci coraz bardziej samodzielnych.

Oczyszczanie górnych dróg oddechowych

U niemowląt i małych dzieci ważna jest higiena nosa – nawilżanie i usuwanie wydzieliny. Niemowlęta oddychają głównie przez nos, dlatego jego niedrożność utrudnia im spokojne oddychanie, jedzenie i sen.

Ćwiczenia oddechowe

Uczymy oddychania przez nos i oddychania torem przeponowym, wzmacniamy mięśnie oddechowe i dbamy o ruchomość klatki piersiowej. U młodszych dzieci ćwiczenia mają formę zabawy, np. dmuchania baniek mydlanych czy piórek.

Wspomaganie kaszlu

U dzieci z chorobami nerwowo-mięśniowymi kaszel bywa zbyt słaby, by usunąć wydzielinę. Uczymy technik ręcznego wspomagania kaszlu, a gdy lekarz zaleci sprzęt – także korzystania z asystora kaszlu, nazywanego potocznie koflatorem.

Techniki rozluźniające

Elementy masażu i rozluźniania mięśni tułowia, szyi oraz obręczy barkowej poprawiają ruchomość klatki piersiowej i mogą ułatwiać swobodniejszy oddech.

Dla kogo przeznaczona jest fizjoterapia oddechowa?

Prowadzimy ją u niemowląt, dzieci i młodzieży, m.in. przy:

• mukowiscydozie – codzienne oczyszczanie dróg oddechowych jest jednym z filarów leczenia,
• astmie oskrzelowej,
• nawracających zapaleniach płuc i oskrzeli,
• dysplazji oskrzelowo-płucnej u dzieci urodzonych przedwcześnie,
• rdzeniowym zaniku mięśni (SMA),
• dystrofii mięśniowej Duchenne’a i innych chorobach nerwowo-mięśniowych,
• klatce piersiowej lejkowatej,
• osłabieniu po infekcjach dolnych dróg oddechowych.

Edukacja rodziców

W chorobach przewlekłych, takich jak mukowiscydoza czy SMA, fizjoterapia oddechowa jest częścią codziennej opieki, a nie tylko zajęć w gabinecie. Dlatego dużą część pracy poświęcamy nauce rodziców. Pokazujemy:

• jak prawidłowo wykonywać techniki oczyszczania dróg oddechowych,
• w jakiej kolejności łączyć inhalacje z ćwiczeniami – zgodnie z zaleceniami lekarza,
• jak wspomagać kaszel u dziecka z osłabionymi mięśniami,
• jak korzystać z zaleconego sprzętu, np. urządzeń wytwarzających dodatnie ciśnienie wydechowe (PEP),
• jak rozpoznawać sygnały pogorszenia, które wymagają kontaktu z lekarzem.

Ćwiczymy razem tak długo, aż rodzic poczuje się pewnie. Wizyty kontrolne pozwalają skorygować technikę i dostosować program do zmieniającego się stanu dziecka.

Kiedy planować ćwiczenia?

Ćwiczenia oczyszczające najlepiej wykonywać przed posiłkiem lub w odstępie od karmienia, bo z pełnym żołądkiem dziecko łatwiej się krztusi i może zwymiotować. U niemowląt dopasowujemy porę zajęć do rytmu karmień i snu.

Fizjoterapia nie zastępuje pilnej pomocy. Jeśli dziecko ma nasiloną duszność, sinieje, ma wysoką gorączkę lub wyraźnie gorzej się czuje, najpierw potrzebna jest ocena lekarza.

Fizjoterapia oddechowa w Fizjolandzie

Zajęcia prowadzą u nas fizjoterapeuci pracujący współczesnymi technikami stymulacji i oczyszczania dróg oddechowych. Plan terapii ustalamy po ocenie: sprawdzamy sposób oddychania, ruchomość klatki piersiowej, siłę kaszlu i to, jak dziecko radzi sobie z wydzieliną.

U dzieci z chorobami nerwowo-mięśniowymi pracę nad oddychaniem łączymy z rehabilitacją ruchową. Rodzinom dzieci z SMA polecamy też nasz artykuł o tym, co daje fizjoterapia przy SMA typu 2.