Nawracające zapalenia płuc i oskrzeli u dzieci

Czym są nawracające zapalenia płuc i oskrzeli?

O nawracających zapaleniach mówimy, gdy dziecko wielokrotnie choruje na zapalenie płuc lub oskrzeli, a kolejne epizody pojawiają się w krótkich odstępach. Każda taka infekcja osłabia dziecko, wydłuża rekonwalescencję i odbiera mu tygodnie przedszkola lub szkoły.

Trzeba je odróżnić od zwykłych przeziębień. Częsty katar czy ból gardła są u małych dzieci typowe, zwłaszcza w pierwszych latach w żłobku i przedszkolu. Powtarzające się zapalenia płuc to natomiast sygnał, że warto poszukać ich przyczyny.

Mogą się do nich przyczyniać między innymi:

• astma i choroby alergiczne,
• refluks żołądkowo-przełykowy i zachłystywanie się pokarmem przy trudnościach z połykaniem,
• zaburzenia odporności,
• mukowiscydoza i inne przewlekłe choroby płuc,
• wady wrodzone dróg oddechowych lub serca,
• słaby, nieskuteczny kaszel u dzieci z chorobami neurologicznymi i nerwowo-mięśniowymi, np. z mózgowym porażeniem dziecięcym czy SMA,
• wcześniactwo i przebyta dysplazja oskrzelowo-płucna,
• ciało obce w drogach oddechowych.

Objawy, które powinny zwrócić uwagę

Poza samymi infekcjami rodzice często zauważają:

• kaszel, który utrzymuje się tygodniami, także między infekcjami,
• trudności z odkrztuszaniem zalegającej wydzieliny,
• długi powrót do formy po każdej chorobie,
• słaby apetyt i niewielkie przyrosty masy ciała,
• płytki, przyspieszony oddech,
• świszczący oddech,
• szybkie męczenie się i niechęć do wysiłku.

Część tych objawów pojawia się przejściowo po każdej infekcji. O tym, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka, decyduje lekarz na podstawie całego obrazu i historii chorób dziecka.

Diagnostyka

Poszukiwanie przyczyny rozpoczyna pediatra, a przy nawracających zapaleniach płuc zwykle także pulmonolog dziecięcy. W zależności od objawów do diagnostyki włączani są alergolog, immunolog, gastroenterolog lub laryngolog.

Diagnostyka może obejmować:

• dokładny wywiad – liczbę i przebieg infekcji, dotychczasowe leczenie, choroby w rodzinie,
• zdjęcie RTG klatki piersiowej,
• badania krwi, w tym ocenę odporności,
• spirometrię u starszych dzieci,
• testy alergiczne,
• test potowy w kierunku mukowiscydozy,
• ocenę połykania lub diagnostykę refluksu,
• tomografię komputerową lub bronchoskopię – w wybranych przypadkach.

Kiedy konieczna jest pilna konsultacja?

W czasie infekcji natychmiastowej oceny lekarskiej wymaga dziecko, które:

• oddycha szybko i z wysiłkiem, z zaciąganiem skóry między żebrami,
• ma sinawe usta lub skórę wokół ust,
• ma wysoką gorączkę, która nie spada mimo podania leku przeciwgorączkowego,
• jest apatyczne, senne lub trudno nawiązać z nim kontakt,
• odmawia picia albo ma objawy odwodnienia.

Rehabilitacja dziecka z nawracającymi infekcjami

Fizjoterapia oddechowa nie zastępuje leczenia przyczyny ani leczenia ostrej infekcji – o nich decyduje lekarz. W ostrej fazie zapalenia płuc prowadzimy ją wyłącznie wtedy, gdy zaleci ją lekarz.

Najwięcej może dać dzieciom, u których problemem jest zalegająca wydzielina, słaby kaszel lub choroba przewlekła, a także w okresie powrotu do zdrowia. Pomaga skuteczniej oczyszczać drogi oddechowe i swobodniej oddychać.

Celem rehabilitacji jest:

• ułatwienie usuwania zalegającej wydzieliny,
• nauka skutecznego kaszlu i odkrztuszania,
• wzmocnienie mięśni oddechowych, zwłaszcza przepony,
• poprawa ruchomości klatki piersiowej,
• lepsza tolerancja wysiłku,
• przygotowanie rodziców do codziennych zabiegów w domu.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Pierwsza wizyta to ocena sposobu oddychania, ruchomości klatki piersiowej, siły kaszlu i postawy dziecka. Zapoznajemy się z dokumentacją medyczną i zaleceniami lekarza prowadzącego, aby terapia była spójna z leczeniem.

W ramach fizjoterapii oddechowej stosujemy m.in.:

• techniki drenażu i oczyszczania dróg oddechowych dobrane do wieku dziecka,
• ćwiczenia oddechowe wzmacniające przeponę,
• mobilizację klatki piersiowej,
• naukę oddychania przez nos i efektywnego kaszlu.

Rodzice uczą się wykonywać zabiegi w domu i rozpoznawać sygnały, że stan dziecka się pogarsza i trzeba skontaktować się z lekarzem. Dzięki temu terapia trwa także między wizytami.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko oddychało swobodniej, łatwiej przechodziło infekcje i mogło bez przeszkód wracać do zabawy, przedszkola i szkoły.