Klatka piersiowa lejkowata (pectus excavatum)

Czym jest klatka piersiowa lejkowata?

Klatka piersiowa lejkowata (łac. pectus excavatum), potocznie nazywana „klatką szewską”, to deformacja, w której mostek i przylegające do niego chrząstki żebrowe są zapadnięte do wewnątrz. Na przedniej ścianie klatki piersiowej powstaje charakterystyczne wgłębienie.

To najczęstsza wrodzona deformacja klatki piersiowej. Częściej dotyczy chłopców i bywa rodzinna. Przyczyna nie jest do końca poznana – uważa się, że ważną rolę odgrywa nieprawidłowy wzrost chrząstek żebrowych.

Wgłębienie bywa widoczne już u małego dziecka, ale często pogłębia się w okresie dojrzewania, gdy nastolatek szybko rośnie. Deformacja może współwystępować z chorobami tkanki łącznej, np. z zespołem Marfana, a także ze skoliozą.

Objawy klatki piersiowej lejkowatej

Przy łagodnej postaci dziecko zwykle nie ma dolegliwości, a deformacja jest przede wszystkim widoczną cechą wyglądu. Przy głębszym zapadnięciu mogą pojawić się objawy związane z uciskiem na serce i płuca. Obserwuje się m.in.:

• wyraźne wgłębienie w dolnej części mostka,
• ramiona zwinięte do przodu i zaokrąglone plecy,
• wysunięty brzuch,
• szybsze męczenie się i zadyszkę podczas wysiłku,
• czasem ból w okolicy mostka lub kołatanie serca,
• unikanie sytuacji, w których trzeba zdjąć koszulkę, np. basenu czy zajęć sportowych.

Męczliwość przy wysiłku może mieć wiele przyczyn, dlatego jej związek z deformacją zawsze ocenia lekarz. Dla wielu nastolatków największą trudnością jest jednak wygląd klatki piersiowej i związany z nim dyskomfort psychiczny – to realny problem, który warto traktować poważnie.

Diagnostyka klatki piersiowej lejkowatej

Deformację zwykle zauważa rodzic lub pediatra. Dalszą diagnostykę i kwalifikację do leczenia prowadzi chirurg dziecięcy, często we współpracy z kardiologiem i pulmonologiem.

W zależności od nasilenia wady lekarz może zlecić:

• badanie kliniczne z oceną głębokości i symetrii wgłębienia,
• tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny klatki piersiowej, pozwalające obliczyć wskaźnik Hallera,
• echokardiografię i EKG,
• spirometrię oraz inne badania czynności płuc,
• ocenę kręgosłupa pod kątem skoliozy,
• konsultację genetyczną przy podejrzeniu choroby tkanki łącznej.

Leczenie – o czym decyduje chirurg, a w czym pomaga fizjoterapia?

O sposobie leczenia decyduje chirurg na podstawie głębokości deformacji, wyników badań i dolegliwości dziecka. Możliwa jest obserwacja, leczenie zachowawcze albo operacja – najczęściej małoinwazyjną metodą Nussa, w której pod mostkiem umieszcza się metalową płytkę korygującą jego ustawienie.

Warto wiedzieć, że ćwiczenia nie usuną zapadnięcia mostka – to wada budowy, a nie postawy. Fizjoterapia ma jednak duże znaczenie: poprawia postawę, sprawność oddechową i wydolność, a przy leczeniu operacyjnym pomaga przygotować się do zabiegu i wrócić po nim do aktywności.

Rehabilitacja dziecka z klatką piersiową lejkowatą

Fizjoterapię warto zacząć wcześnie, zanim zgarbiona postawa stanie się nawykiem. Dzieci z tą wadą często „chowają” klatkę piersiową, zwijając ramiona do przodu, co dodatkowo uwydatnia wgłębienie.

Celem terapii jest:

• poprawa ruchomości klatki piersiowej,
• nauka prawidłowego, pełnego toru oddechowego,
• korekcja zaokrąglonych pleców i wysuniętych ramion,
• wzmocnienie mięśni grzbietu i rozciągnięcie mięśni piersiowych,
• poprawa wydolności podczas wysiłku,
• przygotowanie do operacji i powrót do sprawności po niej, jeśli chirurg zakwalifikuje dziecko do zabiegu.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Na pierwszej wizycie oceniamy postawę, sposób oddychania oraz ruchomość klatki piersiowej i kręgosłupa. Pytamy też, jak dziecko czuje się podczas wysiłku i czy wada ogranicza je w codziennym życiu.

W terapii łączymy:

• fizjoterapię oddechową z mobilizacją klatki piersiowej,
• terapię wad postawy,
• metodę McKenzie w pracy z odcinkiem piersiowym kręgosłupa,
• metodę FITS – gdy współwystępuje skolioza,
• ćwiczenia wzmacniające grzbiet i rozciągające klatkę piersiową.

Pozostajemy w kontakcie z chirurgiem prowadzącym i dostosowujemy ćwiczenia do etapu leczenia. Dbamy też o to, by nastolatek ćwiczył w spokojnej, życzliwej atmosferze, bez skrępowania.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko oddychało swobodnie, trzymało się prosto bez wysiłku i czuło się dobrze we własnym ciele – niezależnie od tego, czy jego leczenie obejmie operację.