Opadanie stopy u dzieci

Czym jest opadanie stopy?

Opadanie stopy (ang. foot drop) to trudność lub niemożność uniesienia przedniej części stopy ku górze. Wynika z osłabienia lub porażenia mięśni odpowiedzialnych za zgięcie grzbietowe stopy, przede wszystkim mięśnia piszczelowego przedniego.

Podczas chodu dziecko nie może unieść palców nad podłożem, więc zahacza nimi o podłogę i często się potyka. Aby temu zapobiec, zaczyna wysoko unosić kolano.

Opadanie stopy nie jest samodzielną chorobą, lecz objawem. Może mieć wiele przyczyn, m.in.:

• uszkodzenie nerwu strzałkowego, np. po urazie, złamaniu lub długotrwałym ucisku w okolicy kolana,
• uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, np. w hemiplegii,
• wady rdzenia kręgowego, takie jak przepuklina oponowo-rdzeniowa,
• dziedziczne neuropatie obwodowe, np. choroba Charcota-Mariego-Tootha,
• choroby mięśni, np. miopatie czy dystrofie mięśniowe.

Objawy opadania stopy

Objawy mogą dotyczyć jednej lub obu stóp. Najczęściej rodzice zauważają:

• stopę „wiszącą” w dół, z palcami skierowanymi ku podłodze,
• wysokie unoszenie kolana przy chodzie, tzw. chód koguci,
• charakterystyczne „klapanie” stopą o podłoże,
• częste potknięcia i upadki,
• trudność ze staniem i chodzeniem na piętach,
• asymetrię chodu i szybsze męczenie się,
• przy uszkodzeniu nerwu – drętwienie lub mrowienie na grzbiecie stopy i bocznej stronie podudzia.

Częste potykanie się bywa u małych dzieci po prostu etapem nauki chodu. Jeśli jednak dotyczy jednej nogi, nasila się albo towarzyszy mu „klapanie” stopy, warto skonsultować się z lekarzem. Opadanie stopy trzeba też odróżnić od chodu na palcach, który ma inne przyczyny.

Diagnostyka opadania stopy

Ponieważ przyczyn jest wiele, najważniejsze jest ich ustalenie. Diagnostykę prowadzi neurolog dziecięcy, często we współpracy z ortopedą.

Może ona obejmować:

• badanie neurologiczne – ocenę siły mięśni, odruchów i czucia,
• badanie przewodnictwa nerwowego i elektromiografię,
• USG nerwu w okolicy kolana,
• rezonans magnetyczny kręgosłupa lub mózgu,
• badania genetyczne przy podejrzeniu choroby dziedzicznej,
• analizę chodu.

Kiedy konieczna jest pilna konsultacja?

Natychmiastowej oceny lekarskiej wymaga opadanie stopy, które:

• pojawiło się nagle,
• wystąpiło po urazie kolana lub podudzia,
• pojawiło się u dziecka w gipsie lub ortezie – może świadczyć o ucisku nerwu,
• przebiega z bólem pleców, osłabieniem innych mięśni lub zaburzeniami oddawania moczu i stolca,
• szybko się nasila.

Rehabilitacja dziecka z opadaniem stopy

Leczenie zależy od przyczyny i prowadzi je lekarz. Fizjoterapia jest jego ważną częścią niezależnie od tego, czy nerw ma szansę się zregenerować, czy osłabienie ma charakter trwały.

Celem rehabilitacji jest:

• pobudzanie i wzmacnianie mięśni unoszących stopę,
• utrzymanie zakresu ruchu w stawie skokowym i zapobieganie przykurczowi łydki,
• poprawa wzorca chodu i równowagi,
• zmniejszenie liczby potknięć i upadków,
• dobór ortezy stopowo-goleniowej we współpracy z ortopedą, gdy jest potrzebna.

Bez regularnego rozciągania łydki stopa może utrwalić się w ustawieniu końskim, co dodatkowo utrudnia chód. Dlatego ćwiczenia domowe są równie ważne jak zajęcia w gabinecie.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Ocenę funkcjonalną zaczynamy od obserwacji chodu – boso i w obuwiu – oraz badania siły mięśni, zakresów ruchu i ustawienia stóp. Wyniki zestawiamy z rozpoznaniem i zaleceniami lekarza.

W terapii korzystamy m.in. z:

• elektrostymulacji i biofeedbacku EMG – do pobudzania osłabionych mięśni i nauki ich świadomego napinania,
• trójpłaszczyznowej terapii stóp, która porządkuje biomechanikę stopy,
• kinesiology tapingu wspomagającego unoszenie stopy,
• PNF – do torowania prawidłowych wzorców ruchu kończyny dolnej,
• treningu chodu i ćwiczeń równowagi.

Dziecko i rodziców uczymy ćwiczeń do domu oraz prawidłowego zakładania ortezy. Współpracujemy z neurologami i ortopedami, którzy prowadzą leczenie przyczynowe.

Nasz cel

Chcemy, aby dziecko chodziło pewnie i bezpiecznie, bez obawy przed upadkiem – na podwórku, w szkole i podczas zabawy z rówieśnikami.