Chód na palcach (toe walking) u dzieci

Czym jest chód na palcach?

Chód na palcach (ang. toe walking) to chodzenie bez kontaktu pięty z podłożem – dziecko porusza się na przodostopiu. W pierwszych miesiącach samodzielnego chodzenia bywa zupełnie naturalny: maluch szuka równowagi i dopiero uczy się przetaczać stopę od pięty do palców.

Jeśli jednak po ukończeniu 2–3 lat dziecko nadal chodzi głównie na palcach, warto poszukać przyczyny. Może nią być:

• idiopatyczny chód na palcach – bez uchwytnej choroby, często występujący rodzinnie; rozpoznaje się go dopiero po wykluczeniu innych przyczyn,
• wzmożone napięcie mięśniowe, np. w mózgowym porażeniu dziecięcym,
• choroby mięśni, takie jak dystrofia mięśniowa Duchenne’a,
• zaburzenia ze spektrum autyzmu i trudności w przetwarzaniu bodźców czuciowych,
• wrodzone skrócenie ścięgna Achillesa.

Objawy, które warto obserwować

Poza samym uniesieniem pięt rodzice mogą zauważyć:

• trudność ze staniem na całych stopach przez dłuższą chwilę,
• krótkie, szybkie kroki i niepewny chód,
• częste upadki,
• ograniczone unoszenie stopy ku górze, wynikające ze skrócenia mięśni łydki,
• zdzieranie przedniej części podeszwy butów,
• ból łydek lub stóp po aktywności.

Okazjonalne wspinanie się na palce, np. w zabawie, nie jest powodem do niepokoju. Ważne jest, czy dziecko potrafi stanąć i przejść na całych stopach, gdy go o to poprosimy.

Kiedy konieczna jest pilna konsultacja?

Wizyty u lekarza nie należy odkładać, gdy chód na palcach:

• dotyczy tylko jednej nogi,
• pojawił się po okresie prawidłowego chodzenia,
• współwystępuje z opóźnionym rozwojem ruchowym lub opóźnieniem mowy,
• łączy się z osłabieniem mięśni, trudnością we wstawaniu z podłogi lub wchodzeniu po schodach,
• towarzyszy mu utrata wcześniej opanowanych umiejętności.

Takie sygnały wymagają oceny neurologa dziecięcego, ponieważ mogą wskazywać na chorobę układu nerwowego lub mięśni.

Diagnostyka chodu na palcach

Przyczyny szuka lekarz – najczęściej pediatra, neurolog dziecięcy lub ortopeda. Diagnostyka może obejmować:

• wywiad dotyczący porodu, rozwoju ruchowego i podobnego chodu u innych członków rodziny,
• badanie neurologiczne z oceną napięcia mięśni i odruchów,
• pomiar zakresu ruchu w stawie skokowym przy wyprostowanym i zgiętym kolanie,
• obserwację chodu, biegu i wstawania z podłogi,
• badanie poziomu kinazy kreatynowej (CK) we krwi przy podejrzeniu choroby mięśni,
• konsultację psychologiczną, jeśli niepokój budzą również komunikacja i zachowanie dziecka.

Czy dziecko z tego wyrośnie?

U części dzieci z idiopatycznym chodem na palcach problem z czasem łagodnieje samoistnie. Długotrwałe chodzenie na przodostopiu sprzyja jednak skracaniu się mięśni łydki i ścięgna Achillesa, a im mniejsza ruchomość stawu skokowego, tym trudniej o samoistną poprawę.

Dlatego zamiast czekać, warto ocenić stopy i zakres ruchu. Gdy przykurcz jest znaczny, lekarz może zaproponować m.in. gipsy redresyjne, ortezy, a w wybranych przypadkach leczenie operacyjne. Fizjoterapia towarzyszy każdemu z tych etapów.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Wierzymy, że nie leczymy metodą – lecz dziecko. Chód na palcach ma różne przyczyny, więc u dwojga dzieci z tym samym objawem plan terapii może wyglądać zupełnie inaczej. Zaczynamy od oceny funkcjonalnej: ruchomości stóp, napięcia mięśni, równowagi, sposobu chodzenia i reakcji dziecka na bodźce dotykowe.

W zależności od potrzeb korzystamy z:

• NDT-Bobath – w pracy nad wzorcem chodu,
• trójpłaszczyznowej terapii stóp,
• elektrostymulacji i biofeedbacku EMG – do aktywizacji mięśni unoszących stopę,
• metody MEDEK-CME – do budowania stabilnej postawy i równowagi,
• rozciągania mięśni łydki i treningu chodu z kontaktem pięty z podłożem.

Rodzice uczą się, jak rozciągać mięśnie dziecka w domu i jak wplatać chodzenie na piętach w codzienne zabawy. Gdy potrzebne jest leczenie specjalistyczne, współpracujemy z neurologami i ortopedami.

Nasz cel

Dążymy do tego, by dziecko jak najczęściej stawiało na podłożu całe stopy, a jego chód był swobodny, stabilny i jak najmniej męczący.