Odstające łopatki u dzieci

Czym są odstające łopatki?

Prawidłowo łopatki przylegają płasko do tylnej ściany klatki piersiowej. Gdy ich brzegi wyraźnie odstają od pleców, mówimy o łopatkach odstających, nazywanych też skrzydełkowatymi.

U dzieci najczęściej wynika to ze słabości mięśni, które stabilizują łopatkę – przede wszystkim mięśnia zębatego przedniego, mięśni równoległobocznych i dolnej części mięśnia czworobocznego. Odstające łopatki często towarzyszą innym wadom postawy, zwłaszcza plecom okrągłym i plecom płaskim.

U młodszych, szczupłych dzieci lekko zaznaczone łopatki bywają naturalną cechą budowy. Mięśnie obręczy barkowej wzmacniają się stopniowo wraz z rozwojem i aktywnością.

Przyczyny odstających łopatek

Najczęściej spotykane przyczyny to:

• słabość mięśni stabilizujących łopatkę,
• wady postawy, w tym zaokrąglone plecy i ramiona zwinięte do przodu,
• przykurcz mięśni klatki piersiowej, który ciągnie łopatki do przodu i na boki,
• mała aktywność ruchowa i wiele godzin w pozycji siedzącej.

Jedna łopatka wyraźniej odstająca niż druga bywa też objawem skoliozy – wtedy przyczyną jest rotacja kręgosłupa, a nie sama słabość mięśni.

Rzadziej łopatka odstaje z powodu uszkodzenia nerwu unerwiającego jej mięśnie, np. nerwu piersiowego długiego, albo choroby nerwowo-mięśniowej. Na taką przyczynę mogą wskazywać objawy jednostronne, pojawiające się nagle lub połączone z osłabieniem ręki.

Objawy odstających łopatek

Łopatki najłatwiej ocenić, gdy dziecko stoi bez koszulki, a jeszcze lepiej – gdy opiera dłonie o ścianę jak przy pompce. Objawy to m.in.:

• wyraźnie wystające wewnętrzne brzegi lub dolne kąty łopatek,
• nasilanie się „skrzydeł” przy podporze na rękach,
• zaokrąglone plecy i ramiona wysunięte do przodu,
• trudność z unoszeniem rąk nad głowę lub szybkie męczenie się przy tym ruchu,
• bóle karku i okolicy barków,
• słabsza stabilność barku podczas zabaw i sportu.

Nie każda widoczna łopatka oznacza problem. Liczy się to, jak łopatka zachowuje się w ruchu, a nie tylko jak wygląda w spoczynku.

Diagnostyka odstających łopatek

Ocena zaczyna się od obserwacji postawy i ruchu łopatek. Fizjoterapeuta sprawdza m.in.:

• ustawienie łopatek w spoczynku i podczas unoszenia rąk,
• zachowanie łopatek przy podporze na rękach,
• siłę mięśni stabilizujących łopatkę,
• długość mięśni klatki piersiowej,
• symetrię tułowia.

Jeśli objawy są jednostronne, pojawiły się nagle, po urazie lub infekcji, albo towarzyszy im osłabienie ręki, konieczna jest konsultacja lekarza – ortopedy lub neurologa. Lekarz może zlecić badania obrazowe lub badanie przewodnictwa nerwowego.

Rehabilitacja dziecka z odstającymi łopatkami

Gdy przyczyną jest słabość mięśni i wada postawy, ćwiczenia stanowią podstawę leczenia. Nie wystarczy samo „ściąganie łopatek” – kluczowa jest kontrola łopatki podczas ruchu rąk.

Celem terapii jest:

• wzmocnienie mięśnia zębatego przedniego i pozostałych stabilizatorów łopatki,
• rozciągnięcie przykurczonych mięśni klatki piersiowej,
• korekcja towarzyszących wad postawy,
• poprawa stabilności barku podczas podporu, rzutów i unoszenia rąk,
• zmniejszenie dolegliwości karku i obręczy barkowej.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

Patrzymy na łopatki w szerszym kontekście – razem z ustawieniem kręgosłupa, głowy i miednicy. Dopiero wtedy wiadomo, czy wystarczy wzmocnić mięśnie, czy trzeba skorygować całą postawę.

W terapii korzystamy m.in. z:

• terapii wad postawy,
• elementów metody FITS,
• metody McKenzie – gdy pojawiają się dolegliwości kręgosłupa,
• kinesiotapingu wspierającego prawidłowe ustawienie łopatki,
• ćwiczeń wzmacniających mięsień zębaty przedni.

Wiele ćwiczeń da się przemycić w zabawie, np. w chodzeniu „taczką” czy wspinaniu się, co ułatwia dziecku regularność. Przy podejrzeniu przyczyny neurologicznej kierujemy dziecko do lekarza.

Nasz cel

Chcemy, aby łopatki dziecka stabilnie pracowały w każdym ruchu – przy odrabianiu lekcji, na placu zabaw i na basenie – a barki były silne i sprawne.