Hallux valgus u dzieci i nastolatków

Czym jest hallux valgus u dzieci?

Hallux valgus, czyli paluch koślawy, to deformacja, w której duży palec odchyla się w stronę pozostałych palców, a po wewnętrznej stronie stopy, u jego podstawy, pojawia się wyraźne uwypuklenie. Choć wada kojarzy się głównie z dorosłymi, jej postać młodzieńcza występuje także u dzieci i nastolatków.

Młodzieńczy hallux valgus często dotyczy obu stóp i występuje rodzinnie. Jego podłożem bywa odchylenie pierwszej kości śródstopia w stronę drugiej stopy. Do rozwoju wady przyczyniają się m.in.:

• predyspozycje genetyczne,
• płaskostopie i stopa płasko-koślawa,
• nadmierna wiotkość więzadeł,
• przebyte lub utrzymujące się przywiedzenie przodostopia,
• wąskie, za ciasne lub zbyt krótkie obuwie.

Objawy palucha koślawego

Wada rozwija się stopniowo i u dzieci często długo nie boli. Warto zwrócić uwagę na:

• paluch zbliżający się do drugiego palca lub wchodzący pod niego,
• uwypuklenie u podstawy palucha, które może się zaczerwienić od ucisku buta,
• trudności z dopasowaniem obuwia,
• ból przodostopia po dłuższym chodzeniu lub treningu,
• zgrubienia skóry pod przodostopiem lub na palcach,
• obniżony łuk stopy.

Brak bólu nie oznacza, że wada stoi w miejscu. W okresie wzrostu paluch koślawy może się pogłębiać, dlatego warto go regularnie kontrolować.

Diagnostyka

Rozpoznanie stawia ortopeda na podstawie badania stopy w odciążeniu i w staniu. Ocenia stopień odchylenia palucha, ruchomość stawu i ustawienie całej stopy. Diagnostyka obejmuje zwykle:

• wywiad, w tym pytanie o paluch koślawy u innych członków rodziny,
• ocenę ustawienia pięty, łuku podłużnego i przodostopia,
• badanie ruchomości stawu u podstawy palucha,
• zdjęcie RTG stóp w obciążeniu, które pozwala zmierzyć kąty między kośćmi,
• przegląd obuwia, które dziecko nosi na co dzień.

Czy hallux valgus u dziecka trzeba operować?

U dzieci i młodzieży leczenie zaczyna się od metod zachowawczych. Operację rozważa się przy nasilonej, bolesnej wadzie, która utrudnia codzienne funkcjonowanie – zwykle po zakończeniu wzrostu, ponieważ u rosnącego dziecka ryzyko nawrotu jest większe. Decyzję zawsze podejmuje ortopeda.

Leczenie zachowawcze nie cofnie zmian kostnych, ale może zmniejszyć dolegliwości i poprawić mechanikę stopy, od której zależy obciążenie palucha.

Rehabilitacja dziecka z paluchem koślawym

Terapia jest najbardziej wartościowa, gdy wada dopiero się kształtuje. Jej celem jest:

• wzmocnienie mięśnia odwodziciela palucha i krótkich mięśni stopy,
• utrzymanie ruchomości stawu u podstawy palucha,
• korekcja ustawienia pięty i łuku podłużnego,
• nauka przetaczania stopy przez paluch podczas chodu,
• zmniejszenie dolegliwości bólowych.

Jak pracujemy w Fizjolandzie?

U dzieci ustawienie palucha najczęściej odzwierciedla to, jak pracuje cała stopa. Dlatego ocenę zaczynamy od pięty i łuku, a kończymy na palcach – sprawdzamy też, jak dziecko chodzi i jakie buty nosi.

Podstawą terapii jest trójpłaszczyznowa terapia stóp z bandażowaniem korekcyjnym. Ustawienie palucha wspieramy kinesiology tapingiem. U nastolatków, u których wada stóp idzie w parze z nieprawidłową postawą, terapię uzupełniamy ćwiczeniami z zakresu terapii wad postawy.

Uczymy dziecko ćwiczeń, które może wykonywać samodzielnie, a rodzicom pomagamy w wyborze butów – z szerokim przodem, elastyczną podeszwą i odpowiednim zapasem długości. W razie potrzeby kierujemy na konsultację ortopedyczną.

Nasz cel

Chcemy, aby stopy dziecka były sprawne i nie bolały, a codzienne buty, sport i długie wyjścia nie sprawiały mu kłopotu – także w czasie intensywnego wzrostu.