Pierwsze objawy porażenia mózgowego - na co zwracac uwagę

Porażenie mózgowe dziecięce (CP - Cerebral Palsy) to zespół zaburzeń ruchu i postawy, który powstaje na skutek uszkodzenia rozwijajacego się mózgu - najczęściej w okresie życia plodowego, podczas porodu lub w pierwszych miesiącach po narodzinach. Rozpoznanie postawione w pierwszych tygodniach lub miesiącach życia daje dziecku szanse na maksymalne wykorzystanie okna plastyczności mózgu.

Niestety, wielu rodziców słyszy od pediatrów "każde dziecko rozwija się wlasnym tempem" lub "poczekajmy jeszcze troche". Tymczasem kilka miesięcy zwloki to czas, w którym mogliśmy już pracować z mozgiem dziecka. Co więc powinno zaniepokoic?

Hipotonia - czyli wiotkość mięśniowa

Najczestszym wczesnym objawem porażenia mózgowego jest hipotonia, czyli obniżone napięcie mięśniowe. Niemowlę wygląda jakby bylo "leniwe", nie trzyma głowy w odpowiednim wieku, leży plasko jak "platek" zamiast trzymac kończyny ugiete.

Konkretne sygnały hipotonii:

• Dziecko trzymane pionowo "zsuwa się" miedzy rękami rodzica
• Na brzuchu nie unosi głowy lub robi to wyjatkowo krótko
• Kończyny opadają bezwladnie podczas podnoszenia dziecka
• Buzia często otwarta, jezyk wystaje
• Trudności że ssaniem - dziecko męczy się podczas karmienia
• Słaby plac - bardziej "skomlace" niż energiczny

Więcej o tym, kiedy wiotkość niemowlęca wymaga interwencji, przeczytasz w naszym artykule o hipotonii niemowlęcej.

Asymetria - nierowne uzywanie obu stron ciała

Drugi czerwony sygnał to asymetria. Zdrowe niemowlę do około 3-4 miesiąca powinno używać obu stron ciała podobnie. Asymetria może sugerowac uszkodzenie jednej polkuli mózgu lub przewage spastyczności po jednej stronie.

Na co zwracac uwagę:

• Głowa stale skrecona w jedna stronę, dziecko nie patrzy w przeciwna
• Jedna ręka częściej zacisnieta w pięść, kciuk schowany w dłoń
• Jedna noga sztywniejsza, palce stóp podkurczone
• Dziecko sięga po zabawki tylko jedna ręka (po 4-5 miesiącu)
• Asymetria w lozeczku - dziecko zawsze obraca się w te sama stronę

Opóźniony rozwój psychomotoryczny

Trzeci kluczowy obszar to rozwój psychomotoryczny. Każde dziecko rozwija się wlasnym tempem, ale istnieja pewne kamienie milowe, których przekroczenie powinno zwrócić uwagę rodzica.

Sygnały opóźnienia:

• 3 miesiąc - nie trzyma głowy w pozycji na brzuchu
• 4-5 miesiąc - nie obraca się z pleców na brzuch
• 6 miesiąc - nie siedzi z podporem
• 8 miesiąc - nie siedzi samodzielnie
• 10-12 miesiąc - nie raczkuje, nie staje przy meblach
• 14-18 miesiąc - nie chodzi samodzielnie

Pamietaj - nie chodzi o pojedyncze opóźnienie kilku tygodni. Niepokoic powinno opóźnienie kilkumiesieczne lub występowanie kilku opoznien jednocześnie.

Patologiczne wzorce ruchowe

Doświadczony fizjoterapeuta zauwaza także nieprawidłowe wzorce ruchowe, które mogą umknac niewprawnemu oku. Są to:

• Pięta na palcach - dziecko stojace lub probujace stac stawia stopy na palcach, pięta nie dotyka podłoża
• Krzyzowanie nog - typowy "nozyczkowaty" ruch kończyn dolnych
• Pieklo - sztywno wyprostowane nogi, które nie chca się ugiac
• Ręka spastyczna - lokiec zgiety, dłoń zacisnieta, kciuk w pięści
• Wygiete plecy do tyłu - dziecko "wygina się w luk" podczas trzymania pionowo
• Brak równowagi - nawet w siedzeniu z podporem dziecko "leci" w jedna stronę

Inne niepokojace sygnały

Nie wszystko sprowadza się do ruchu. Zwracaj też uwagę na:

• Karmienie - dławienie się, krztuszenie, brak odruchu ssania
• Wzrok - zez, brak sledzenia obiektów, "uciekanie" oczu
• Slyszenie - brak reakcji na glosne dzwieki, brak gaworzenia w 4-6 miesiącu
• Emocje - dziecko nie usmiecha się spolecznie do 3 miesiąca
• Drgawki - nawet krótkie, "dziwne" ruchy mimowolne
• Refleksy - utrzymywanie się odruchów noworodkowych po 4-6 miesiącu

Diagnostyka Prechtla - zlote okno wczesnej diagnozy

W ciągu pierwszych 4-5 miesięcy życia można wykonać unikalna ocenę jakości ruchów noworodka i niemowlęcia - diagnostykę Prechtla. To krótkie, nieinwazyjne badanie polega na nagraniu spontanicznych ruchów dziecka i ich analizie przez wykwalifikowanego specjaliste.

Diagnostyka Prechtla pozwala wykryć nawet subtelne nieprawidłowości ruchowe na bardzo wczesnym etapie - często zanim pojawia się ewidentne objawy. Wczesna diagnoza otwiera możliwość rozpoczecia terapii VOJTA już w pierwszych tygodniach życia, kiedy mózg ma maksymalna zdolność do tworzenia nowych polaczen.

W Fizjoland diagnostykę Prechtla wykonuje Edyta Recko, certyfikowana terapeutka po specjalistycznym szkoleniu. Więcej informacji znajdziesz na stronie diagnostyki Prechtla.

Kiedy zgłosić się do specjalisty

Zasada jest prosta - lepiej skonsultowac się raz za dużo niż za malo. Pediatra często powie "poczekajmy jeszcze miesiąc". Niezadziwiajmy się tego. Możemy poprosic o skierowanie do neurologa dziecięcego lub samodzielnie umówić się na konsultację fizjoterapeutyczna.

Bezwzglednie pilna konsultacja w przypadku:

• Wyrazna asymetria utrzymujaca się powyżej 6-8 tygodnia życia
• Brak trzymania głowy w 3 miesiącu
• Nasilona hipotonia ("dziecko jak szmacianka")
• Patologiczne odruchy - spastyczność, sztywność
• Drgawki, mimowolne ruchy
• Trudności w karmieniu i wyrazne opóźnienie w przybieraniu na wadze
• Dziecko po niedotlenieniu okołoporodowym lub wcześniactwo

Co dalej po wykryciu objawów

Wczesna interwencja przy podejrzeniu porażenia mózgowego opiera się na kilku filarach:

1. Diagnostyka - Prechtl, USG przezciemiaczkowe, MRI mózgu (przy wskazaniach)
2. Konsultacja neurologa dziecięcego - ocena kliniczna, ewentualne dalsze badania
3. Wczesna terapia - VOJTA, NDT-Bobath, MEDEK-CME dostosowane do wieku
4. Wsparcie rodziny - edukacja rodziców, codzienne ćwiczenia w domu
5. Regularne kontrolę - co kilka miesięcy ocena postępów

Pamietaj - im wcześniej zaczniecie, tym większe szanse na lepszy efekt. Mózg niemowlęcia jest jak gabka chlonaca wszystko, co mu damy. Porażenie mózgowe nie znika, ale wczesna terapia może drastycznie zmniejszyc jego skutki.

Podsumowanie

Nie ignoruj swojej intuicji. Jeśli czujesz, że cos jest nie tak z rozwojem dziecka - zgloss to. Lepiej dowiedziec się, że niepokojach byly nieuzasadnione, niż strawic kilka miesięcy na czekanie, gdy mózg mógł być już stymulowany.